Een paar weken geleden heb ik een cursus over nieuwe soorten economie gevolgd. Eén van de gastdocenten was een ecoloog die vertelde over de vier principes van de natuur. Waar ik me daarna ontzettend over verbaasd heb, is het feit dat deze super logische principes zo’n indruk op mij gemaakt hebben. De vier principes zijn:
- Alles komt ergens vandaan
- Alles moet ergens heen
- Alles is met elkaar verbonden (niets kan op zichzelf bestaan)
- De natuur weet het het beste
Vooral die eerste twee punten. Zo ontzettend logisch. En toch dacht ik: “ja, natuurlijk komt alles ergens vandaan en moet het ergens blijven”. Iets kan niet uit niets ontstaan. Maar als ik daar wat verder over nadenk, dan heb ik van driekwart van de spullen uit mijn dagelijks leven eigenlijk geen flauw idee waar ze vandaan komen. Dat ze ergens naartoe moeten, weet ik eigenlijk wel. Ik ken de beelden wel van gigantische vuilnisbelten in derdewereldlanden, waar arme kinderen doorheen struinen op zoek naar iets bruikbaars om te verkopen. Dichterbij huis hebben we ook de milieustraat en heel af en toe kom ik langs een vuilnisbelt of een autosloop gereden. Maar eigenlijk moet ik eerlijk bekennen dat ik er niet heel lang bij stil sta wat er precies gebeurt met de spullen die ik weggooi. Ik ben al zuiniger dan de meeste mensen hier in het Westen denk ik. Over het algemeen doe ik heel lang met mijn spullen, ik laat ze echt verslijten en koop bijna nooit iets nieuws alleen omdat er iets nieuwers en hippers beschikbaar is. Repareren kan ik niet echt, want ik weet niet hoe het gemaakt is. En mijn realisatie na die 4 principes is dus ook dat ik niet weet waar het van gemaakt is. Een wasmachine, echt geen flauw idee. Ik weet niet eens wat voor materialen er allemaal in zitten, kunststof, aluminium? Rubber? Waar is de elektriciteitskabel van gemaakt? Als we dan een stap verder gaan, waar wordt die kunststof en aluminium dan van gemaakt? Wat wordt er uit de natuur gehaald, welk proces maakt dat door? Van rubber heb ik nog wel eens op tv gezien dat het van een rubberboom komt. Een snelle zoektocht op Google leert mij dat het sap van de rubberboom (latex) wordt opgevangen en behandeld wordt met mierenzuur en later zwavel en het ondertussen geperst wordt. Schijnbaar bestaat er ook nog synthetisch rubber, dat wordt met een chemisch proces gemaakt uit aardolie. Als je op deze manier naar alle spullen om je heen kijkt, nu in je directe omgeving, waar is alles dan van gemaakt? De muismat, echt geen flauw idee. Plastic en stof? Dus katoen en ..? Wat is plastic überhaupt? Laat ik het eens aan ChatGPT vragen. Wederom aardolie. Dat wordt afgebroken en gescheiden tot molecuulniveau en daar kunnen verschillende samenstellingen mee gemaakt worden voor verschillende plasticsoorten. Biologisch afbreekbaar plastic wordt blijkbaar gewonnen uit suikerriet, maïs en algen. Maar goed, als ik dus zo om me heen kijk naar al die spullen waarvan ik eigenlijk geen flauw idee heb wat het is en waar het naartoe terug te leiden is in de natuur, wat ben ik dan voor gek leven aan het leiden? Helemaal losgezongen van de natuur. Geen wonder dat we ons niet zo om de natuur bekommeren. We hebben er nog amper mee te maken. Natuur is onhandig, je wordt er vies van, het groeit altijd op plekken waarvan je niet wilt dat het groeit. Laat staan die insecten die kruipen en vliegen waar je ze niet wilt hebben. De natuur is weerbarstig, het is helemaal niet fijn om drijfnat te worden. Ze is onvoorspelbaar en we kunnen er geen controle over krijgen. Hoewel we daar ontzettend hard ons best voor doen. We bouwen huizen, zo stevig en geïsoleerd mogelijk, zodat de natuur geen vat op ons heeft daarbinnen. Zodat we veilig zitten. Met allemaal spullen die niets meer met de natuur te maken hebben. We bouwen zelfs machines om wolken te maken!.. Gek genoeg ben ik nu al zover gehersenspoeld (zo durf ik het eigenlijk wel te noemen), dat ik fabrieksdingen soms meer vertrouw dan natuurlijke dingen. Frambozenbladthee had ik nodig voor de zwangerschap. Ik heb in de tuin een frambozenplant staan, maar toch koop ik hem liever in de winkel uit een zakje. Dan weet ik tenminste zeker dat het goed is. Maar is dat wel zo? De meeste producten worden helemaal niet geproduceerd met het belang van de consument als hoogste doel. De meeste worden geproduceerd om winst uit te halen voor de producent. Dus als het goedkoper kan door meer te verbouwen op hetzelfde land, er gif op te spuiten om de beestjes op afstand te houden, met grote machines over het land rijden om het te plukken en te vermalen, de grond verdord achterlatend, tja dan is dat de keuze die meestal gemaakt wordt. Dus misschien is dat zakje thee wel helemaal niet zo gezond, zitten daar veel meer gifstoffen in dan op de bladeren uit mijn tuin. Het zakje zelf blijkt ook nog miljoenen microplastics te bevatten als het toevallig om een mooi piramidevormig zakje gaat. Hoe kan het dan dat ik inmiddels zo geprogrammeerd ben dat ik dat zakje verkies boven de bladeren uit mijn tuin? Het is echt niet alleen de luiheid dat ik geen zin heb om de bladeren te drogen. Het is ook gewoon een diepgeworteld vertrouwen in alles wat de mens gemaakt heeft t.o.v. alles uit de natuur. De natuur ken ik niet goed, dat is eng. Ik weet niet precies wat ik wel en niet mag eten uit de natuur. Geen flauw idee welke plantjes er gewoon in Nederland in de berm of het bos groeien die ik kan eten. Misschien omdat we al van jongs af aan afleren om dingen te eten die we plukken en de verhalen horen van giftige paddenstoelen. Dat mijn brein uiteindelijk gewoon aangenomen heeft dat het makkelijker en beter is om het gewoon in de supermarkt te kopen, dan weet ik i.i.g. zeker dat het veilig is. Alleen wie een paar afleveringen van Keuringsdienst van Waarde heeft gekeken, weet dat dat grote onzin is. We worden aan de lopende band beetgenomen en gefopt, omdat producenten allerlei slimme manieren hebben gevonden om ons goedkopere producten te leveren. Ook omdat we dat zelf graag willen natuurlijk. Als er twee potten honing staan, dan nemen we de goedkoopste, logisch. Alleen we weten dan helemaal niet precies waar we voor kiezen. Misschien is die goedkopere honing wel gewoon troep. Als dat op het etiket stond, dan zouden we daar misschien helemaal niet meer voor kiezen. Alleen alle prikkels zijn zo pervers dat zelf met de beste wil van de wereld, het ontzettend lastig is geworden om nog te weten waar je goed aan doet in deze puinhoop. Mensen die met de beste intentie natuurlijke producten op de markt brengen, redden het vaak niet. De grotere fabrikanten gooien er een goede reclamecampagne tegenaan, verzinnen iets waardoor de prijs omlaag kan en voilà de klant denkt “oh dat merk ken ik, die pak ik wel”. Zelfs degenen die iets natuurlijks willen, kunnen kiezen uit 5 merken die claimen “alleen natuurlijke producten” te bevatten of een eco stempel te hebben. Waar doe je nog goed aan? Echt geen flauw idee. Ik zie allang door de bomen het bos niet meer.
Terug naar mijn inzicht. Ik heb sinds ik die principes heb leren kennen regelmatig zo’n momentje dat ik denk “wat is dit eigenlijk”? Waar kijk ik nou naar? Waar is dit van gemaakt? Wie heeft er, welke stof, waar ter wereld uit de grond gehaald? Hoeveel handen zijn er nodig geweest om dit product te maken? Welke grondstoffen zijn er allemaal voor nodig geweest? Want uiteindelijk zijn voor die wasmachine niet alleen de directe grondstoffen voor de wasmachine zelf nodig, maar er zijn ook grondstoffen nodig geweest om de fabriek te bouwen. Om de productielijn op te zetten. Iedere machine, ieder onderdeel dat nodig is, is ooit gemaakt uit natuurlijke stoffen. Zijn er mensen gestorven voor mijn wasmachine? Wie weet. Wie weet in welke mijn in Afrika, Azië of Zuid-Amerika er onder erbarmelijke omstandigheden grondstoffen gewonnen zijn. Onder welke slechte omstandigheden er kinderhandjes aan de lopende band gestaan hebben om de onderdelen in elkaar te zetten. Dat is toch heel raar, dat we daar nooit over nadenken? Dat we het allemaal maar zo gewoon vinden?
Met één druk op de knop, bestellen we iets op internet. Een kledingstuk. Wat doen we dan eigenlijk? We gebruiken een laptop, wie weet waar dat van gemaakt is? Echt geen idee. Vast niets goeds, met die batterij en chip. We gebruiken het internet. Ik ben al helemaal blanco hoe dat werkt. Zijn vast gigantische servers voor nodig die energie slurpen. Dan komen we bij het kledingbedrijf. Die hebben een pand, waar mensen werken achter bureaus en een warehouse waar alle voorraad opgeslagen wordt. Dat is allemaal ooit gebouwd uit grondstoffen. Dan nog het kledingstuk zelf. Daar is misschien wel katoen voor verbouwd ergens ter wereld. Bovendien weten allemaal dat kledingfabrieken over het algemeen zeer slecht bekend staan qua werkomstandigheden. Moet je nagaan hoe bizar ver verwijderd we zijn van de natuur. Wij weten niet beter dan dat je gewoon een kledingstuk kan kopen of bestellen. Een kledingstuk is voor ons gewoon een kledingstuk. Misschien past het niet eens en sturen we het gewoon terug. Dan gaat het naar de vuilnisbelt, zonder dat het ooit gedragen is. Er is zoveel kleding dat recyclen niet eens nodig is. Bizar toch eigenlijk. Als je er écht even bij stil staat en over nadenkt. Daar krijg ik dus af en toe error van de laatste tijd. Dan snap ik het even allemaal niet meer.
Here is a good example of things that were created with a certain goal, in this case, breaking down in nature/the agricultural fields or the garbage. ‘Biologisch afbreekbaar plastic wordt blijkbaar gewonnen uit suikerriet, maïs en algen.’ However, in order to break down into water and whatever else, certain conditions have to be met. In an agricultural field, that means a bioplastic has to be exposed to moisture and oxygen, often at a certain temperature. However, this bioplastic is often left in fields where it isn’t exposed to enough moisture or oxygen or heat so the thing that was created to solve one aspect of plastic pollution becomes just as polluting as the product it was created to replace. In anything, we can only do our best, try to make the best choices. The creators of bioplastics are trying to fix their mistakes and create a true bioplastic. Even when you think that something is good or better, you don’t really know until you really learn about it. The internet isn’t always seen as a great invention but it does give us information at our fingertips. Has that distanced us from nature? From feeling the ground beneath our feet? 50 years ago, a child would be running around outside and playing and discovering the natural world around them. We didn’t know about the bigger world until it came onto the television at a certain time of day on one of the three channels that broadcasted anything. We live in such a different world now that has changed so fast. Slowing down and thinking about what we surround ourselves with, the things, the people, is always time well spent. New generations seem to be losing the skill of fixing things that are broken. Maybe it’s also a result of having more money, if you can afford a new one, why try to fix the old one? I’m not sure my comments are what you expected when creating and writing these thoughts.